Rys historyczny
Polish English French German

ozdobnik aktPoczątki Kraśnika sięgają XII wieku i wiążą się z rodem Kraśnickich, który według legendy uratował mieszkańców przed najazdem Tatarów w 1241 r. 26 lipca 1377 roku miasto Kraśnik wraz z okolicznymi wsiami zostało przekazane przez króla Ludwika Węgierskiego Iwanowi i Dymitrowi z Goraja. Stało się to w bełskim zamku, a nowi właściciele uzyskali możliwość lokacji miasta na prawie magdeburskim. Na początku XV wieku miasto stało się częścią majątku rodu Tęczyńskich, przeżywając rozkwit urbanistyczny i architektoniczny. Przykładem tego jest Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, którego budowę rozpoczęto pod koniec XV wieku.

W 1468 r. w Kraśniku, dzięki zakonowi kanoników regularnych sprowadzonych z klasztoru Bożego Ciała w Krakowie, utworzono największą bibliotekę i szkołę parafialną na Lubelszczyźnie. To właśnie tam powstało jedno z czołowych dzieł kultury polskiego renesansu, słynna na całym świecie – Tabulatura Jana z Lublina.   

Wiek XVI przyniósł Kraśnikowi szybki rozwój rzemiosła. W 1558 r. miasto znalazło się w rękach Olelkiewiczów-Słuckich. W 1584 r. Aleksander Słucki dał zgodę na zamieszkanie Żydów w mieście.

W 1604 r. Kraśnik przeszedł w posiadanie Zamoyskich i odtąd miasto identyfikuje się herbem Jelita. W latach 1758–1761 w miejscu zniszczonej drewnianej świątyni wzniesiono murowany budynek kościoła Ducha Świętego i szpital dla ubogich z fundacji ordynata Klemensa Zamoyskiego. Na terenie klasztoru Kanoników Regularnych w 1792 r. ukrywał się gen. Tadeusz Kościuszko ścigany przez Rosjan.

bitwaKraśnik jest miastem skąd pochodzą wybitni artysci i patrioci. Stąd wywodzą się utalentowany kompozytor i pianista Feliks Ostrowski (1802–1860) i aktor dramatyczny scen teatralnych Warszawy i Krakowa Józef Rychter (1820–1885) oraz żołnierz Legionów Polskich i komendant Polskiej Organizacji Wojskowej na Lubelszczyźnie Stefan Lelek-Sowa (1885–1940).

Kraśnik był areną walk I wojny światowej. W okolicach Kraśnika wojska austro-węgierskie 23–25 sierpnia 1914 r. zwyciężyły w wielkiej bitwie Rosjan. Dowódca zwycięskiej armii gen. Wiktor Dankl otrzymał za to honorowy tytuł hrabiego von Krasnik. Druga bitwa pod Kraśnikiem w 1915 r. doprowadziła do ostatecznego wyparcia Rosjan.

W 1922 r. miasto stało się siedzibą 24 Pułku Ułanów, którego żołnierze brali udział w kampanii wrześniowej, a potem w czasie II wojny światowej walczyli na licznych frontach Europy, m.in. pod dowództwem generała Stanisława Maczka, wyzwalając spod okupacji niemieckiej  Francję, Belgię i Holandię.

W 1937 r. Kraśnik wszedł w skład Centralnego Okręgu Przemysłowego (COP) w związku z budową w Dąbrowie Bór fabryki amunicji, którą w 1975 r. przekształcono w Fabrykę Łożysk Tocznych. W 1954 r. powstaje oddzielne miasto – Kraśnik Fabryczny. W związku z tym nastąpiła tam szybka rozbudowa osiedli mieszkaniowych.

rynek ulaniRok 1959 przynosi jedno z najbardziej dramatycznych wydarzeń we współczesnej historii Kraśnika, znane w całym kraju jako Walka o Kościół. Ówczesne władze były wrogo nastawione wobec inicjatyw religijnych i nie wyrażały zgody na budowę kościoła w Kraśniku Fabrycznym, a mieszkańcy musieli jeździć na nabożeństwa do Urzędowa, Dzierzkowic czy Kraśnika Lubelskiego. Jednak msze święte odbywały się, ale w warunkach polowych, na leśnej polanie niedaleko Szkoły Podstawowej nr 5, gdzie ustawiony został drewniany krzyż. Z czasem miejsce to nabierało dla mieszkańców Kraśnika Fabrycznego coraz większego znaczenia, co bardzo nie podobało się komunistycznej władzy.

26 czerwca 1959 r. Milicja Obywatelska zabrała spod krzyża obraz, kilim i lichtarz. Krzyż ogrodzono i wywieszono informację o zakazie odprawiania nabożeństw. Wierni nie dali za wygraną i gromadzili się w coraz większej liczbie pod komisariatem, domagając się zwrotu relikwii. Napięcie szybko rosło. Ściągnięto posiłki milicyjne z Lublina i siłą rozpędzono protestujących. Użyto armatek wodnych, a milicjanci bili wiernych pałkami. Zatrzymano wielu uczestników zamieszek i osadzono w areszcie. W konsekwencji kilkaset osób zostało ukaranych grzywną, a komunistyczne władze jeszcze przez wiele lat nie wyrażały zgody na budowę kościoła w Kraśniku Fabrycznym.

W 1975 roku dochodzi do połączenia dwóch sąsiadujących miejscowości – Kraśnika Lubelskiego oraz Kraśnika Fabrycznego w jedno miasto – Kraśnik.

 

ozdobnik Kalendarium

1377 – pierwsza wzmianka o Kraśniku; król Ludwik Węgierski nadał królewskie miasto Kraśnik Iwanowi i Dymitrowi Gorajskim (nadanie prawa magdeburskiego);

1401 – po zmarłym Dymitrze, Kraśnik w spadku dostała wdowa Beata;
1403 – pierwsza wzmianka o kościele parafialnym pw. św. Pawła;
1405 – ślub Anny, córki Dymitra, i Andrzeja Tęczyńskiego, kasztelana wojnickiego; Kraśnik jako wiano Anny przeszedł do mężnego rodu Tęczyńskich (do 1563 roku);
1468 – Jan z Rabsztyna Tęczyński sprowadził kanoników regularnych; utworzono pierwszą szkołę w Kraśniku;
1499 – najazd Tatarów;
1531 – Jan Tęczyński ufundował drewniany kościół szpitalny pw. św. Ducha i szpital dla ubogich;
1564 – śmierć Jana Tęczyńskiego; Kraśnik przeszedł w ręce książąt Olelkiewiczów-Słuckich;
1590 – oddanie do użytku pierwszego wodociągu zaopatrującego miasto i zamek w wodę;
1593 – zniesienie przez księcia Aleksandra Słuckiego zakazu osiedlania się Żydów w mieście; wybudowanie pierwszej synagogi, domu rabina i domu kantora; Kraśnik na krótko przeszedł w ręce Radziwiłłów;
1604 – Zofia Słucka, żona Janusza Radziwiłła, podarowała obciążone długami dobra kraśnickie Janowi Zamoyskiemu; w rękach Zamoyskich Kraśnik pozostał do 1866 roku;
1628 – zaraza w mieście;
1648 – najazd Kozaków;
1657 – najazd Szwedów, którzy zniszczyli i zrabowali miasto;
1746 – wielki pożar w mieście;
1796 – po III rozbiorze Polski Kraśnik znalazł się w zaborze austriackim;
1809 – ziemia lubelska i Kraśnik zostały włączone do Księstwa Warszawskiego;
1810 – Kraśnik został siedzibą powiatu;
1816 – Kraśnik wszedł w skład obwodu zamojskiego z siedzibą w Janowie Lubelskim;
1863 – powstanie styczniowe, atak mieszkańców (wspólnie z powstańcami) na koszary rosyjskie, w odwecie za to władze carskie zlikwidowały zakon kanoników regularnych;
1878 – w ramach restrykcji carskich za udział w powstaniu styczniowym Kraśnik utracił prawa miejskie;
1907 – w Kraśniku została utworzona ochotnicza straż pożarna;
1914 – krwawe walki armii rosyjskiej i austriackiej; powstaje pierwsza cegielnia, działająca do dnia dzisiejszego;
19 lipca 1915 – po przegranej bitwie z Austriakami Rosjanie ostatecznie, po przeszło stu latach, opuścili Kraśnik;
1915 – miasto otrzymało połączenie kolejowe z Lublinem i Rozwadowem;
1917 – ukonstytuowała się pierwsza Miejska Rada Narodowa; zainstalowano oświetlenie elektryczne ulic;
1918 – utworzono gimnazjum w Kraśniku;
3 listopada 1918 – Kraśnik ponownie otrzymał prawa miejskie;
1922 – w mieście stacjonuje na stałe 24 Pułk Ułanów;
1936 – Kraśnik miał 43,1 km² powierzchni i 12 923 mieszkańców;
1937 – Kraśnik włączono do Centralnego Okręgu Przemysłowego;
15 września 1939 – Kraśnik został zajęty przez wojska niemieckie; obok osiedla fabrycznego hitlerowcy utworzyli obóz koncentracyjny, będący oddziałem obozu na Majdanku; zginęło tam około 8 tys. więźniów, głównie pochodzenia żydowskiego;
1939–1945 – Kraśnik był ważnym ośrodkiem ruchu oporu; w mieście i okolicy działały oddziały partyzanckie AK, AL, GL i NSZ;
28 lipca 1944 – koniec okupacji niemieckiej;
1948 – na bazie Fabryki Amunicji Dąbrowa-Bór utworzono Kraśnicką Fabrykę Wyrobów Metalowych (obecna Fabryka Łożysk Tocznych – Kraśnik S.A.); rozbudowano osiedle robotnicze, nadając mu nazwę Kraśnik Fabryczny;
1950 – utworzono Zasadniczą Szkołę Metalową i Technikum Mechaniczne nr 1;
1953 – uruchomiono szpital w dzielnicy fabrycznej;
1 stycznia 1954 – Kraśnik Fabryczny otrzymał prawa miejskie;
1954 – powstało Liceum Ogólnokształcące im. Mikołaja Reja w Kraśniku Fabrycznym;
1958 – rozpoczęto budowę dzielnicy mieszkaniowej Koszary;
1960 – zorganizowano Zasadniczą Szkołę Zawodową;
1969 – przekazano do użytku szpital powiatowy;
1 października 1975 – Kraśnik i Kraśnik Fabryczny połączono w jedno miasto.

ozdobnik2

 

UWAGA! Ten serwis używa cookies i podobnych technologii.

Brak zmiany ustawienia przeglądarki oznacza zgodę na to. Czytaj więcej…

Zrozumiałem